|
||
|
| root > Network Güvenliği |
|
|
| Bilgisayar Ağlarında Güvenlik Politikası |
|
Bilginin ve kaynakların paylaşılması gereksinimi sonucunda kurumlar,
bilgisayarlarını çeşitli yollardan birbirine bağlayarak kendi
bilgisayar ağlarını kurmuşlar ve sonra dış dünyayla iletişim kurabilmek
için bilgisayar ağlarını İnternet’e uyarlamışlardır. Eskiden kilitli
odalarla sağlanan güvenlik kavramı, bilgisayar ağları ve İnternet gibi
ortamların gündeme gelmesiyle boyut değiştirmiştir. İnternet yasalarla
denetlenemeyen bir sanal dünyadır. Bu sanal dünyada saldırganlar
bilgiye ulaşmada ağların zayıf noktalarını kullanarak yasadışı yollar
denemektedirler. Sadece yapılan saldırılarla değil, aynı zamanda
kullanıcıların bilinçsizce yaptıkları hatalar nedeniyle birçok bilgi
başka kişilerin eline geçmekte veya içeriği değiştirilmektedir.
Kurumlarda oluşan kayıplar maddi olabileceği gibi güven yitirme gibi
manevi zararlar da olabilmektedir. Bu tür durumlarla başa çıkabilmek için bazı kuralların belirlenmesi gerekmektedir. Ağ güvenlik
politikaları mümkünse sistem kurulmadan ve herhangi bir güvenlik
sorunuyla karşılaşmadan önce oluşturulmalıdır. Bu aynı zamanda, kurulu
olan bir sistemin güvenlik politikasını oluşturmaktan daha kolaydır.
Güvenlik politikası olmadan güvenli bir bilgisayar ağı
gerçekleştirilemez. Bu kadar öneme sahip olmasına rağmen Amerika’da
güvenlik politikalarının gerçekleştirilme oranı sadece %60’larda
kalmakta, Türkiye için bu oran daha da düşmektedir . Ağ güvenliğinin sağlanması için gerekli olan temel politikalar aşağıda sıralanmıştır : 1. Kabul edilebilir kullanım (acceptable use) politikası Kabul Edilebilir Kullanım (Acceptable Use) Politikası Ağ ve bilgisayar olanakların kullanımı konusunda kullanıcıların hakları ve sorumlulukları belirtilir. Kullanıcıların ağ ile nasıl etkileşimde oldukları çok önemlidir. Yazılacak politikada temelde aşağıdaki konular belirlenmelidir ; • Kaynakların kullanımına kimlerin izinli olduğu, Kurumun yapısına göre başka maddeler de eklemek mümkündür. SANS Enstitüsü’nün oluşturduğu politika şablonu için bakınız . Erişim Politikaları: Erişim politikaları kullanıcıların ağa bağlanma yetkilerini belirler. Her kullanıcının ağa bağlanma yetkisi farklı olmalıdır. Erişim politikaları kullanıcılar kategorilere ayrıldıktan sonra her kategori için ayrı ayrı belirlenmelidir. Bu kategorilere sistem yöneticileri de girmektedir. Sistem yöneticisi için erişim kuralları belirlenmediği takdirde sistemdeki bazı kurallar sistem yöneticisinin yetkisine bırakılmış olacağından, bu sistem üzerindeistenmeyen güvenlik açıkları anlamına gelebilecektir. Ağ Güvenlik Duvarı (Firewall) Politikası: Ağ güvenlik duvarı (network firewall), kurumun ağı ile dış ağlar arasında bir geçit olarak görev yapan ve İnternet bağlantısında kurumun karşılaşabileceği sorunları çözmek üzere tasarlanan çözümlerdir. Ağın dışından ağın içine erişimin denetimi burada yapılır. Bu nedenle erişim politikaları ile paraleldir. Güvenlik duvarları salt dış saldırılara karşı sistemi korumakla kalmaz, performans arttırıcı ve izin politikası uygulayıcı amaçlar için de kullanılırlar. Bu çözümler yazılım veya donanımla yazılımın bütünleşmesi şeklinde olabilir. Güvenlik duvarlarının grafiksel arabirimleri kullanılarak kurumun politikasına uygun bir şekilde erişim kuralları tanımlanabilmektedir. Güvenlik duvarı aşağıda belirtilen hizmetlerle birlikte çalışarak ağ güvenliğini sağlayabilmektedir : Proxy: Proxy bir bağlantı uygulamasında araya giren ve bağlantıyı istemci (client) için kendisi gerçekleştiren bir hizmettir. Proxy’nin kullanımı, uygulama temelli (application-level) güvenlik duvarı olarak da adlandırılabilir. Bu tür bir uygulama aynı zamanda kimlerin bu hizmetleri kullanacağını belirlemek ve performans amaçlı olarak bant genişliğinin daha etkin kullanılmasını sağlamak için de kullanılır. Anti-Virus Çözümleri:
HTTP, FTP ve SMTP trafiğini üzerinden geçirerek virüs taramasını
yapmayı ve kullanıcıya gelmeden önce virüslerden temizlemeyi hedefleyen
sistemlerdir. Özel Sanal Ağlar (Virtual Private Network-VPN): Ortak kullanıma açık veri ağları (public data network) üzerinden kurum ağına bağlantıların daha güvenilir olması için VPN kullanılmaktadır. İletilen bilgilerin şifrelenerek gönderilmesi, Genel/Özel (Public/Private) anahtar kullanımı ile sağlanır. VPN kullanan birimler arttıkça daha sıkı politika tanımları gerekli hale gelmektedir. Nüfuz Tespit Sistemleri (Intrusion Detection Systems-IDS): Şüpheli olayları, nüfuz ve saldırıları tespit etmeyi hedefleyen bir sistemdir. IDS, şüpheli durumlarda e-posta veya çağrı cihazı gibi yöntemlerle sistem yöneticisini uyarabilmektedir. Bu servislerin hepsinin konfigürasyonu ve kullanacakları kuralların belirlenmesi güvenlik politikasına uygun olarak yapılmalıdır. İnternet Politikası: Kurum bazında her kullanıcının dış kaynaklara yani İnternet’e erişmesine gerek yoktur. İnternet erişiminin yol açabileceği sorunlar aşağıdaki gibidir: Zararlı kodlar: Virüs veya truva atı (trojan) gibi zararlı yazılımların sisteme girmesine yol açabilir. Virüslerden korunmak için her kullanıcının makinasına bir antivirüs yazılımının kurulmasını sağlamak veya İnternet (http, email, ftp) trafiğini sunucu(lar)da tarayıp temizledikten sonra kullanıcıya ulaştırmak gibi önlemler alınabilir. Sistemde güvenlik açıklarına neden olacak truva atlarını engellemek için güvenlik duvarlarında kesin kurallar konulmalıdır. Etkin Kodlar:
Programların web üzerinde dolaşmalarına olanak sağlayan Java ve ActiveX
gibi etkin kodlar saldırı amaçlı olarak da kullanılabilmektedir. Java,
denetim düzenekleri ile bu tür saldırıların gerçekleşmesini önleyen
bazı olanaklar sunmasına karşın ActiveX için aynı şeyden söz etmek
mümkün değildir. Bu Amaç dışı kullanım: İnternet hattı, kurumun amacı dışında da Şifre Yönetimi Politikası: Şifreler kullanıcıların ulaşmak istedikleri bilgilere erişim izinlerinin olup olmadığınıanlamamızı sağlayan bir denetim aracıdır. Şifrelerin yanlış ve kötü amaçlı kullanımları güvenlik sorunlarına yol açabileceğinden güvenlik politikalarında önemli bir yeri vardır. Sistem yöneticileri kullanıcıların şifre seçimlerinde gerektiği yerlerde müdahale etmelidirler. Basit ve kolay tahmin edilebilir şifreler seçmelerini engellemek için kullanıcılar bilinçlendirilmeli ve programlar kullanılarak zayıf şifreler saptanıp kullanıcılar uyarılmalıdır. Her hesap için ayrı bir şifre kullanılmalı ve şifreler sık sık değiştirilmelidir . Kullanıcılar şifrelerinin çalındığından kuşkulandıklarında yetkili birimlere haber vermeli, gereken önlemleri almalıdır. Şifre seçimi ve kullanımı konusunda ayrıntılı bilgi edinmek için bakınız . Şifrenin seçilmesi ile birlikte kullanıcının sorumluluğu bitmez, çünkü yeterli kaynak ve zaman olduğunda her şifre kırılabilmektedir . Ayrıca kurumlar güvenlik politikalarında şifre seçimi ile ilgili Şifrenin boyutu ve içeriği: Kurum, sistemlerde kullanılacak şifrenin uzunluğunu (en az 7-8 karakter) ve içeriğinin ne olması gerektiğini (rakam ve harflerin birer kombinasyonu) belirleyebilmektedir. Süre dolması (eskime) politikası: Süresi dolan şifreler kullanılamamakta ve kullanıcılar yeni şifre almak zorunda kalmaktadır. Böylece şifreler üzerinde bir denetim düzeneği kurulmuş olmaktadır. Tek kayıt ile herşeye erişim (Single Sign On-SSO) politikası: Kullanıcı, tek bir şifre ile ağ üzerindeki kendisine erişim izni verilen bütün uygulamalara ulaşabilmektedir. Kullanıcının birçok şifreyi birden hatırlamak zorunluluğu olmadığı için son kullanıcılar için kullanışlıdır. Fiziksel Güvenlik Politikası:
Bilgisayar veya aktif cihazlara fiziksel olarak erişebilen saldırganın
cihazın kontrolünü kolaylıkla alabileceği unutulmamalıdır. Ağ
bağlantısına erişebilen saldırgan ise kabloya özel ekipmanla erişerek
(tapping) hattı dinleyebilir veya hatta trafik gönderebilir. Açıkça
bilinmelidir ki fiziksel güvenliği sağlanmayan cihaz üzerinde alınacak
yazılımsal güvenlik önlemlerinin hiç bir kıymeti bulunmamaktadır.
Kurumun ağını oluşturan ana cihazlar ve hizmet sunan sunucular için
alınabilecek fiziksel güvenlik politikaları kurum için belirlenmelidir.
Cihazlar için alınabilecek fiziksel güvenlik önlemleri için bakınız.
Güvenlik Politikalarının oluşturulması sırasındaki ilk adım olarak bu politikanın kurumun hangi gereksinimlerine yönelik oluşturulacağı belirlenmelidir. Politikanın oluşması için aşağıdaki aşamalar yerine getirilmelidir : Korunacak nesnelerin belirlenmesi: Bu yazılım ve donanım gibi bilgisayar kaynakları olabileceği gibi, bilgisayarla ilgili olmayan ve kurum için hayati öneme sahip yazılı belgeler olabilir. Ağ güvenliği söz konusu olduğunda etkin iletişim cihazları ve sunucular (server) belirlenmelidir. Ağ üzerinden hizmet veren sunucuların kimlere ne hizmeti verdiği, hangi protokolleri kullandığı, bu sunucuları yöneten kişilere (admin) ulaşım için kullanılabilecek e-posta adresi ve telefon gibi bilgilerin ağ güvenliği ile uğraşan birime dilekçe ile verilmesi sağlanmalıdır. Her birimin bilgisayar işlerinden sorumlu yerel sistem yöneticilerine, birim yöneticilerine telefon ve/veya resmi yazı ile ulaşmalı ve sunucu bilgileri toplanmalıdır. Ağ trafiği izlenerek de ulaştırılmayan bilgiler edinilebilir. Kime karşı korumanın yapılacağının belirlenmesi: Korunmak istenen kaynaklara kimler tarafından zarar verilebileceği tüm durumlar göz önünde bulundurularak belirlenmelidir. Bu İnternet üzerinden veya kurum içinden saldırıda bulunan kişiler olabileceği gibi, dikkatsizlik yapan bir kurum çalışanı da olabilir. Bilgileri saklama yönteminin belirlenmesi:
Kurumların ellerindeki bilgilerin nasıl tutulduğunu ve bu bilgilerin
nasıl aktarıldığını belirlemeleri gereklidir. Örneğin bir kurumda tüm
bilgiler sözlü olarak aktarılırken, bir başka kurumda bilgilerin
aktarımı Bilgilerin arşivlenmesi ve yedeklenmesi: Kurumlar bilgi kayıplarını en aza indirmek için yedekleme ve eski bilgilere daha sonra erişebilmek için arşivleme yapmalıdır. Kurumlarda ne tür bilgilerin yedekleneceği, hangi sıklıkla yedek alınacağı, yedeklemenin kimler tarafından yapılacağı kurallarla belirlenmelidir. Kurum içerisinde sorumlulukların belirlenmesi: Kurum çalışanlarının görev alanları ve güvenlik politikaları üzerindeki sorumlulukları belirlenmelidir. Güvenlik politikasında sorumluluk alan gruplar aşağıdaki gibidir : Yönetim: Yönetim, güvenlik politikasını oluşturmak ve uygulanmasını Güvenlik Bölümü: Bu bölümün sorumlulukları ise güvenlik politikasını Kullanıcılar: Kullanıcılar güvenlik politikaları ile belirlenen kurallara göre davranmak zorundadırlar. Yaptırım gücünün belirlenmesi:
Güvenlik politikasının uygulanabilir olabilmesi için yaptırım gücünün
olması gerekir. Aksi takdirde politika kağıt üzerindeki bir belgeden
öteye gidemez. Yaptırım amacıyla yasalardan veya kuruma ilişkin
kurallardan yardım RİSK ANALİZİ ve GÜVENLİK MATRİSLERİNİN OLUŞTURULMASI Risk analiziyle kurumun ağına, ağ kaynaklarına ve verilere yapılabilecek saldırılarla oluşabilecek riskler tanımlanır. Amaç değişik ağ bölümlerindeki tehdit tahminlerinin belirlenmesi ve buna uygun bir düzeyde güvenlik önlemlerinin uygulanmasıdır. Oluşabilecek tehditin önemine ve büyüklüğüne göre üç düzey kullanılabilir; Düşük Risk, Orta Risk, Yüksek Risk. Riskler tanımlandıktan sonra sistemin kullanıcıları tanımlanmalıdır. Kullanıcı türleri aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir : Yöneticiler: Ağ kaynaklarını yönetme sorumluluğundaki iç kullanıcılar. Öncelikliler (priviliged): Kullanıcılardan daha fazla erişim hakkına gereksinim duyan iç kullanıcılar. Kullanıcılar: Genel erişim hakkına sahip iç kullanıcılar. Kurumun gereksinimlerinin belirlenmesi ve risk analizi sonucunda güvenlik politikası bir sorumlu veya bir kurul tarafından oluşturulmaktadır. Güvenlik politikası uygulanmadan önce aşağıdaki koşullar sağlanmalıdır: Politika hazırlanırken katılım sağlanmalıdır: Güvenlik politikası oluşturulurken mümkün olduğunca çok kişinin katılımı sağlanmalıdır. Kullanıcılar ile çeşitli toplantılar yapılarak kurallar şekillendirilmelidir. Ama bunun mümkün olmadığı durumlarda en azından birimlerin yerel sistem yöneticileri ve sunucuların yöneticileri ile iletişim sağlanmalıdır. Ege Üniversitesi Network Yönetim Grubu, oluşturduğu “adminduyuru” listesi ile bu birimlere e-posta aracılığı ile ulaşmaktadır. Yakın bir zamanda da güvenlik politikasının tartışılabileceği forum gibi ortamların oluşturulması planlanmaktadır. Politika
standartlara uyumlu olmalıdır: Kurumların güvenlik ortamları bazı
nedenlerle birbirinden kopuk ve parçalı hale gelebilir. Bu durumlara
örnek olarak şirket birleşmeleri ve bölünmeleri verilebilir. Ayrıca
ortak kurumlar, çalışanlar ve müşterilere hizmet ulaştırmak da
gerekecektir. Sonuç olarak her bir bölüm için ayrı politikalar
oluşturulması gerekebilmektedir. Farklı güvenlik uygulamalarının ve
politikalarının birbiriyle uyumlu çalışmasının gerekliliği güvenlik
politikalarını tanımlarken bazı standartların kullanılmasını
gerektirmektedir. Bu konudaki Yönetimin onayı alınmalı ve politika duyurulmalıdır: Bu tür güvenlik politikalarını devreye almadan önce kurum yönetiminin onayı alınmalı, mümkünse kurum yöneticisi tarafından bu güvenlik politikası resmi yazı ile bütün birimlere duyurulmalıdır. Bu yazıda güvenlik politikasının oluşturulma nedenleri ve güvenlik politikasının ana hatları verilmeli, daha ayrıntılı bilgi için kullanılabilecek erişim bilgileri de belirtilmelidir. Yönetimsel destek alınmayan ayarlamaların ve kısıtlamaların birçok soruna yol açabileceği unutulmamalıdır. Aynı zamanda bir web sayfası aracılığı ile kullanıcıların her an güvenlik politikasına erişebilmeleri sağlanmalıdır. Acil durum politikası oluşturulmalıdır: Güvenlik matrisinde özellikle risk düzeyi yüksek olan sistemlerin bir saldırı veya doğal afet sonucunda devre dışı kalması durumunda ne tür önlemlerin alınacağı acil durum planı oluşturularak belirlenmelidir. Bu tür planın sistem yedeklemesine gereksinim duyacağı açıktır. Sistemde önemli bilgilerin düzenli olarak yedeklenmesine de önem gösterilmelidir. Politikalar oluşturulduktan ve duyurulduktan sonra uygulanmalıdır. Politikada belirtilen kuralların uygulanması için korunacak sistemler üzerinde veya ağ cihazlarında gerekli teknik ayarlar yapılmalıdır. Örneğin güvenlik matrisindeoluşturulan erişim kuralları ve hangi sunuculara hangi protokoller üzerinden erişilebileceği güvenlik duvarı veya erişim listeleri (access-list) yöntemleri kullanılarak oluşturulmalıdır. Fakat daha önemlisi ayarlanan güvenlik sistemleri sık sık sınanmalı, risk haritası çıkarılmalı, sistemin zayıf noktaları saptanıp gerekli önlemler alınmalıdır. Logların incelenmesi ile güvenlik politikasının amacına ulaşıp ulaşmadığı anlaşılabilir. Son Olarak .. Bilgisayar
ağlarında güvenlik politikasının uygulanması kritik önem taşımaktadır.
Kurumsal güvenlik için öncelikle yazılı olarak kurallar
belirlenmelidir. Bir güvenlik politikası yaratmanın en önemli adımı
planlamadır. Güvenlik politikası oluşturulurken kurumun en alt
düzeylerine kadar inerek gereksinimler belirlenmelidir. Aynı zamanda
oluşturulan politikalar dikkatli bir şekilde uygulanmalıdır. Güvenlik
politikasının etkin olması için üst yönetimin desteği sağlanmalı ve
kurumun çalışanları kullanılan politika konusunda bilgilendirilmelidir.
Güvenlik politikaları bir kez hazırlanıp sonra değişmeyen kurallar
değildir. Güvenlik politikası değişen tehditlere, zayıflıklara ve kurum
politikalarına göre yeniden değerlendirilmeli ve gerekli değişiklikler
yapılmalıdır. Lütfi Yelkenci, Güvenlik Politikasız Güvenlik Nereye Kadar?, 2002, The SANS Security Policy Project, , 2003 Türker Cambazoglu, Bilişimde Güçlü Güvenlik Politikalarından Ne How to Develop a Network Security Policy , An Overview of Internetworking Site Security, Sun Microsystems J.P. Holbrook, J.K. Reynolds, The Site Security Handbook, RFC 1244, Jul-01- 1991, Network Security Policy: Best Practices Whitepaper, Cisco Systems, |
|
| Bağlantılar Bg.org.tr | communicationsservers.com |
| CS - Security Expert Network | AUP&TOS |